رسانه ارگان اعتمادساز نیست


عصر ایران; رضا قبیشاوی

اول – رسانه های سازمانی رسانه هایی هستند که توسط نهادها و سازمان های دولتی تأسیس می شوند و هدف از تأسیس آنها تبلیغات و فعالیت های روابط عمومی آن سازمان است، البته با ظاهر روزنامه نگاری و رسانه ای. چنین رسانه هایی استقلال لازم را ندارند. آنها به دنبال فعالیت رسانه ای بی طرفانه و مغرضانه نیستند و موضع دارند.

دوم – ایران تعداد زیادی رسانه ارگانی دارد. شاید هیچ کشوری در جهان را نتوان یافت که به اندازه ایران دارای ارگان های رسانه ای اعم از روزنامه و خبرگزاری باشد.

سوم – رسانه های ارگان در ایران دارای نکات مثبت و منفی زیادی هستند. از نکات مثبت آن می توان به این موضوع اشاره کرد که از نظر مالی، زیرساختی و پشتیبانی، بستر لازم را برای فعالیت رسانه ای با کیفیت بالا فراهم می کنند. می توان به روزنامه های همشهری (زیرگروه شهرداری تهران) و ایران (زیرگروه دولت) از ابتدا تا سال ۸۴ یا ایسنا در سال های اولیه کار و … اشاره کرد که زمینه را برای فعالیت رسانه ای باکیفیت فراهم کردند. به محلی برای معرفی و درخشش خبرنگاران برجسته تبدیل شود.

بخش مهمی از خبرنگاران کیفی و شناخته شده ایران با این نوع رسانه ها شروع به کار کردند. بخش مهمی از گزارش ها و اخبار مهم و تاثیرگذار در حمایت از حقوق جامعه ایران توسط این بخش از رسانه ها منتشر شد. بخش مهمی از خبرنگاران کیفی شهرستان ها و استان ها با خروج از محیط سنتی محلی با استفاده از امکانات و فضای این نوع رسانه ها توانستند به فعالیت های حرفه ای بپردازند.

رسانه ارگان اعتمادساز نیست

در دوره برخی دولت‌ها به دلیل حضور خبرنگاران و سردبیران حرفه‌ای در راس این رسانه‌ها، توانستند مسیر حرفه‌ای و اخلاقی را به طور نسبی طی کنند، اما در دوره برخی دولت‌ها این روند برعکس بود.

اگر بخواهیم از نکات منفی رسانه ارگان صحبت کنیم باید بگوییم:

از نکات منفی این رسانه ها می توان به این نکته مهم اشاره کرد که این رسانه ها به دور از استقلال و نگاه حرفه ای و اخلاقی و به جای کار در حوزه های مرتبط با نهاد بالادستی (مستقیم یا غیرمستقیم) به فعالیت رسانه ای می پردازند. روزنامه نگاری در جهت تبلیغات و روابط عمومی بالاتنه حرکت می کند.

ضمن اینکه برای این دسته از رسانه ها به جای مردم، نهاد بالادستی اهمیت بیشتری پیدا می کند و مخاطب اصلی به جای مردم، نهاد بالادستی می شود.

وقتی بین بالاتنه و شهروندان عادی اختلافی پیش می آید، رسانه های ارگان به جای پرداختن به حقایق پرونده، به دنبال منافع و حمایت بالای بدنه خود هستند.

مثلاً اگر یک شرکت هواپیمایی روزنامه ای تأسیس کند و بین مسافران و شرکت هواپیمایی بدون توجه به موضوع اختلاف و اعتراض، در مورد خدمات اختلافی پیش بیاید، حقیقت چیست، حق با کیست و چرا؟ روزنامه به اجرا درآمد به نفع شرکت هواپیمایی اطلاع خواهد داد. هم اخبار و یادداشت ها و هم گزارش ها و هم مصاحبه ها همگی جهت دار و در راستای حمایت از جایگاه شرکت هواپیمایی است.

این در حالی است که در چنین شرایطی دیگر نمی توان این روزنامه را روزنامه نامید، بلکه یک بولتن تبلیغاتی است که هر روز چاپ و توزیع می شود، هر چند شبیه روزنامه های دیگر باشد.

بدتر از آن، برخی از خبرنگاران و روزنامه نگاران شاغل در این روزنامه فرضی، حمایت از جایگاه شرکت هواپیمایی در روزنامه را امری عادی و وظیفه خود می دانند، در حالی که اصول اخلاقی حرفه ای می گوید روزنامه نگار باید در همه جا و در فعالیت به حقیقت پایبند باشد. . اطلاعات و گزارش رویدادها باید بی طرفی را رعایت کرده و دارای استقلال حرفه ای باشد.

در این شرایط ممکن است چندین اتفاق بدتر بیفتد.

– انحراف در گزارش

در این رسانه ها با توجیه و بهانه حمایت از جایگاه نهاد برتر، تهیه و انتشار اخبار به دور از واقعیت و با انحرافات و مواضع آشکار یا تاکتیکی انجام می شود.

– اختلال در فعالیت های اطلاعاتی

فعالیت اطلاع‌رسانی که مبتنی بر انتقال حقایق در چارچوب‌های حرفه‌ای و اخلاقی است، با انتشار اخبار دور از واقعیت یا کذب یا کذب، اطلاعات را مختل می‌کند. همچنین از آنجایی که این فرآیند با حمایت و تایید قسمت بالایی بدن انجام می شود، در نتیجه از مسئولیت مصون بوده و توانایی منع و استیفای حقوق افراد آسیب دیده سخت تر و سخت تر می شود.

– مشروعیت بخشیدن به اطلاعات انحرافی

زمانی که این فرآیند اطلاعاتی توسط شرکت ها، سازمان ها و ارگان های غیرخصوصی و غیر دولتی مختلف دنبال شود، به تدریج این فرآیند اطلاعاتی نادرست مشروعیت یافته و این روند عادی و پذیرفته می شود.

– مقاومت نهاد بالادستی در برابر خطاها

با این شکل از اطلاع رسانی نادرست، مسئولان بالاتنه در مقابل اشتباهات سازمان خود، نه تنها اشتباهات را نمی پذیرند، بلکه از عذرخواهی و اصلاح نیز سر باز می زنند و در مسیر تغییر و بهبود وضعیت حرکت می کنند. .

آنها از طریق رسانه های زیرمجموعه خود مجهز به توجیهات و اطلاعات نادرست هستند تا بتوانند در مواجهه با انتقادات، اعتراض ها و مشکلات از پذیرش اشتباه خودداری کنند، اما خود با مطالبه مواجه شوند.

– تأثیر بر سایر نهادها

چنین رسانه‌هایی با چنین اطلاعات حرفه‌ای و خلاف واقعیت، پتانسیل تأثیرگذاری بر نهادهای داوری و قضایی و جلسات و احزاب و گروه‌های افراطی که به تئوری‌های توطئه اعتقاد دارند را دارند. علاوه بر این می توانند در نهادهای تنظیم کننده و تصمیم گیرنده در جامعه اشتباه کنند.

– روزنامه نگاری ارگانیک به جای روزنامه نگاری حرفه ای

با ادامه این روند، روزنامه‌نگاری ارگانیک و تبلیغاتی به تدریج جای روزنامه‌نگاری حرفه‌ای مبتنی بر واقعیت را می‌گیرد و آسیب این وضعیت نه تنها بر حوزه اطلاع‌رسانی تأثیر می‌گذارد، بلکه ضربه‌های جبران‌ناپذیری به منافع و حقوق مردم وارد می‌کند. مردم و جامعه و اداره امور عمومی به آرامی

– رسانه ها و راه حل های اندام

روزنامه نگاری اندام نه تنها کمکی به حل مشکل نمی کند، بلکه در راه تقویت مشکل و اجتناب از درک واقعیت و حل مشکل است. چنین وضعیتی نه به نفع سازمان است و نه به نفع نهادهای بالادستی چرا که تبلیغات هرگز جای واقعیت و اخبار را نمی گیرد.